De informatie hieronder kan als basis dienen voor een spreekbeurt over het Kaasmuseum:

Melken

melkenMelken met de hand is een vak apart. In samenwerking met landbouwonderwijs en de voorlichtingsdienst werden na 1945 cursussen handmelken georganiseerd. Een goede melker molk toen in een uur 6 koeien.
In moderne melkstallen van tegenwoordig worden met de machine wel 60 of meer koeien per uur gemolken.


emmerDe melker giet de melk via de teems met wattenschijven in de melkbus. In het begin van de vorige eeuw gebruikte men nog een doek om het vuil eruit te halen. De doek die steeds werd gewassen gaf veel risico van besmetting.


Melkbussen maakten plaats voor tankauto

melkbussenVroeger werd de melk in melkbussen twee keer per dag opgehaald. Nu met met de rijdende melkontvangst is dit één keer om de drie dagen.


Van melk naar kaas

koeienOm 1 kg Goudse kaas te maken is ongeveer 10 kg melk nodig. Van alle melk die de koeien in Nederland produceren is ruim 60 % bestemd voor het maken van kaas. Vroeger werd veel kaas gemaakt op de boerderij. Deze kaas werd dan verkocht op de kaasmarkt. In het begin van de vorige eeuw werden op dinsdagmorgen zo'n 700 partijen met een kaasbrik op de markt aangevoerd. In de Kerkstraat was het toen reeds " Even wachten " vanwege filevorming.

Ter gelegenheid van het 100 jarig bestaan van de kaasmarkt werd op 14 september 1982 een monument geplaatst tegenover de Dorpskerk. Het is een stenen kaas waarop de volgende tekst uit de Spreuken van Salomo is vermeld. "Het is kwaad, het is kwaad zal de koper zeggen, maar als hij weggegaan is, dan zal hij zich beroemen."


Kaas maken

kaasmaken01Stemsel / zuursel
Om kaas te maken moet er aan de melk stremsel en zuursel worden toegevoegd.




Roerhek
Door gestremde melk te snijden en te roeren ontstaat er wrongel en wei.
Wei is een bijproduct dat wordt gebruikt als voer voor varkens en het maken van frisdrank. (Taksi – Rivella)

kaaspersKaasvat( hout of plastic en vroeger kaaskoppen)
De wrongel gaat in het kaasvat. Dit geeft de vorm van de kaas. Voor een goede
korstvorrming gebruikt men een kaasdoek. Bij plastic vaten die nu veel worden gebruikt is geen kaasdoek nodig.




Kaaspers
Vervolgens gaat de kaas enkele uren onder de kaaspers om het vocht er uit te persen.

plastificerenPekelbak
Daarna volgt de pekelbad waarin de kaas voldoende zout kan opnemen. Hierdoor krijgt de kaas meer smaak en wordt deze langer houdbaar.




Plastic beschermlaag
Om schimmelvorming en uitdroging tegen te gaan wordt de kaas voorzien van een kunststof coating.

Kaas van jong tot oud

kazen rijpenIn het pakhuis moet de kaas rijpen.

Jonge kaas is zachter en romiger van smaak. Oude kaas is harder en pittiger van smaak.

Jonge kaas rijpt 4 weken, jong belegen 8 weken, belegen 4 maanden, extra belegen 7 maanden, oude kaas 10 maanden en tenslotte overjarige kaas: die rijpt maar liefst één jaar of langer!


Kaassoorten

kazenBoeren Goudse kaas
Platronde vorm. Weegt ca. 12 kg en bevat minimaal 48 % vet in de droge stof.
Andere varianten: Goudse met kruiden en Baby Goudse.

Leidse kaas
Plat ronde orginele komijnekaas met scherpe hoek aan de zijkant.
Bevat 30 tot 40 % vet in de droge stof.
Variant: Boeren Leidse met donkerrode korst en wapen van Leiden.

Edammer kaas
Bol of kogelvorm. Weegt ca. 1.7 kg en bevat 40 % vet in de droge stof.
Varianten: Baby Edammer en brood Edammer

Friese nagelkaas
Platrond met scherpe hoeken. Gemaakt van magere melk met toevoeging van komijn en kruidnagel.

Hollandse gatenkaas

Platrond met opgebolde bovenkant. Kaas met grote gaten en zoete nootachtige smaak veroorzaakt door propionzuurbacteriën.
Maasdammer wordt vaak onder het merk Leerdammer verkocht.

Graskaas
Dit is kaas die wordt gemaakt als de koeien in de wei lopen. De melk bevat dan meer beta-caroteen die wordt omgezet in vitamine A en een gele kleur aan de kaas geeft.

Vroeger kregen de koeien in de winter op stal hooi als ruwvoer. Wanneer dan van de melk kaas werd gemaakt had deze vaak een witte kleur. Uit voorzorg werd daarom wel kleursel toegevoegd.


Kaaskoppen

kaaskopIn de tijd van Napoleon kregen de soldaten minder soldij. Daarom gingen zij op rooftocht. Zij plunderden dan goud gele kazen op boerderijen in de omgeving van Bodegraven. De boeren pikten dat niet en zouden het de soldaten weleens afleren.
Bij hun verdediging gebruikten de boeren met hun knechten als wapen een hooivork met scherpe messen in de steel en als helm zetten zij een kaasvat op hun hoofd.
De boeren lagen met hun knechten op de loer. En de boerinnen waarschuwden hen als de soldaten kwamen zodat het gevecht losbarstte. De soldaten maakten zich dan ook snel uit de voeten. Want de boeren en hun knechten hadden de soldaten, met hun vechtvorken en kaaskoppen wel even de les gelezen. Zo is de naam kaaskoppen ontstaan.

Volg ons ook op:

  • kaas facebook
  • kaas twitter
kaas adres
kaas extra openingstijden
kaas toegangsprijs

ANBI logo1